Visit Armenia

Ինչպե՞ս կարող ենք օգնել Ձեզ

Երաժշտություն եւ պար

Հայկական երգ-երաժշտությունը դարավոր պատմություն ունի: Այն իր մեջ ներառում է այնպիսի յուրահատուկ ուղղություններ ինչպիսիք են գուսանական երաժշտությունը, շարականները, տաղերը,  աշուղական երաժշտությունը, ինչպես նաև ժողովրդական և դասական երաժշտություն:

Գուսանները և աշուղները ժողովրդական երգիչներ են, ովքեր մեծ դեր են խաղացել հայկական երաժշտության պատմության մեջ՝ փոխանցելով իրենց արվեստ մի սերնդից մյուսը:  XVII-XVIII դարերի հայ ականավոր աշուղներից են Նաղաշ Հովնաթանը, Բաղդասար Դպիրը և Սայաթ-Նովան:

1880-ական թվականներից պրոֆեսիոնալ կոմպոզիտորները սկսում են հավաքել և մշակել հին հայկական ժողովրդական երգերը։ Այդ կոմպոզիտորների թվում էին Մակար Եկմալյանը, Քրիստափոր Կարա-Մուրզան և Նիկողայոս Տիգրանյանը։ Այդ ժամանակաշրջանից սկսում է նաև իր գործունեությունը հայկական երաժշտության պատմության ամենակարևոր գործիչներից մեկը՝ Կոմիտասը, ով առանցքային դեր խաղաց ազգային երաժշտաոճի վերածնման գործում: Նա ստեղծել է  երաժշտական նշագրման նոր հայկական ձև՝ ՙՙխազեր՚՚ անվանմամբ, հավաքել է ավելի քան 4000 գեղջկական երգերը, հեղինակել է կրոնական և ազգային բազմաթիվ երգրեր, մինչ վերջնականապես խելագարվելը՝ 1915 թվականի Օսմանյան կայսրության կողմից ձեռնարկված Ցեղասպանության պատճառով:

19-րդ դարը բեկումնային եղավ հայկական երաժշտության զարգացման բնագավառում: 1868 թ Տիգրան Չուխաճյանի կողմից ստեղծվեց առաջին հայկական օպերան՝ «Արշակ II»-ը, իսկ 1912 թ Արմեն Տիգրանյանի կողմից «Անուշ» օպերայի բեմադրմամբ զարգանում է նոր ոճային ուղղություն հայկական երաժշտական թատրոնում։ «Անուշ» օպերայի համար հիմք է հանդիսացել Հովհաննես Թումանյանի համանուն պոեմը՝ ուղեկցվելով հայկական երաժշտության մեղեդիներով:

Արամ Խաչատրյանը 20-րդ դարի ականավոր կոմպոզիտորներից մեկն է, ում հռչակը տարածված է ամբողջ աշխարհում՝ շնորհիվ  ՙՙԳայանե՚՚ (հատկապես ՚՚Սուսերով պար՚՚ ստեղծագործությունը) և ՚՚Սպարտակ՚՚ բալետների:

Արվեստագետ Ջիվան Գասպարյանը տարածեց հայկական դուդուկի յուրահատուկ ձայնը աշխարհով մեկ՝ այն հասանելի դարձնելով յուրաքանչյուր ունկդրի համար: Հայկական երաժշտական գործիքներից հայտնի են նաև զուռնան, դհոլը և քանոնը:

Հայկական պարը առավել ներկույացուցչական է, երբ ուղեկցվում է ավանդական կամ ժամանակակից հայ երաժշտությամբ: Նրբագեղ, սակայն երբեմն խելահեղ, հայկական պարերի բեմադրությունները առանձնացնում են այն արևելյան պարային ձևերից՝ հայկական պարային համույթներին հնարավորություն ընձեռելով միջազգային փառատոնների և մրցույթների ժամանակ անհամար մրցանակներ ստանալ: